Կենսաբանությու 9

Դաս15(16․02-20․02)

Մենդելի 2-րդ օրենքը:Էջ 53-54։

1․Ինչ է ասում Մենդելի 2-րդ օրենքը, և ինչ է տեղի ունենում ալելների հետ գամետների առաջացման ժամանակ։

Գրեգոր Մենդել-ի 2-րդ օրենքը ասում է, որ երկրորդ սերնդում նորից երևում է այն հատկանիշը, որը առաջին սերնդում չէր երևում։ Ռեցեսիվ հատկանիշը չի անհետանում, այլ թաքնված մնում է։
Գամետների առաջացման ժամանակ երկու ալելները բաժանվում են։ Ամեն գամետ ստանում է միայն մեկ ալել՝ կամ A, կամ a։

2․Եթե հիբրիդը ունի Aa գենոտիպ, ապաքանի՞ տեսակ գամետ կարող է առաջացնել և որոնք են դրանք։

Aa օրգանիզմը առաջացնում է 2 տեսակ գամետ։
Դրանք են՝ A և a։
Քանի որ ալելները բաժանվում են, տարբեր գամետներ են ստացվում։

3․Երբ խաչասերվում են երկու հետերոզիգոտ օրգանիզմներ (Aa × Aa),ապա ինչպիսի՞ն է F₂ սերնդի գենոտիպային հարաբերությունը։

Ստացվում են՝ AA, Aa, Aa, aa։
Այսինքն հարաբերությունը լինում է՝
1 AA : 2 Aa : 1 aa։
Մեկը ամբողջ դոմինանտ, երկուսը խառը, մեկը ամբողջ ռեցեսիվ։

4․Լրիվ դոմինանտության դեպքում Aa × Aa խաչասերման արդյունքում ինչպիսի՞ն է ֆենոտիպային հարաբերությունը։

AA և Aa-ն ունենում են դոմինանտ հատկանիշ։
aa-ն ունի ռեցեսիվ հատկանիշ։
Այդ պատճառով ստացվում է՝
3 դոմինանտ : 1 ռեցեսիվ։

5․Եթե F₂ սերնդում ստացվել է 75 բույս դոմինանտ հատկանիշով և 25 բույս ռեցեսիվ հատկանիշով,ապա արդյոք դա համապատասխանո՞ւմ է Մենդելի 2-րդ օրենքին, և ինչո՞ւ։

Այո, համապատասխանում է։
75 : 25 նույնն է, ինչ 3 : 1։
Սա հենց Մենդելի 2-րդ օրենքով ստացվող հարաբերությունն է։

Նոր դասը՝

Ոչ լրիվ դոմինանտություն:Գամետների մաքրության վարկած:
Համեմատել լրիվ  և ոչ դոմինատությունը, բացատրել ստացված արդյունքը։

Պատմություն

Փետրվարի 10-20-ը, առաջադրանք, 9-րդ դաս.

Առաջադրանք 1

Խորհրդային Հայաստանը«սոցիալիստական կարգերի» հաստատման ճանապարհին

ԱՆՈՒՆՆԵՐ ԵՎ ՀԱՍԿԱՑՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ
Բացատրի՛ր և բնութագրի՛ր
• Նոր տնտեսական քաղաքականություն • Վ. Լենին• Ի. Ստալին• սոցիալիստական հասարակություն
• Արդյունաբերացում (Ինդուստրացում) • կուլակ

ՀԻՄՆԱԿԱՆ
ԳԱՂԱՓԱՐՆԵՐ
ա. Ներկայացրո՛ւ։ Ինչպե՞ս իրականացվեցին նէպը,
արդյունաբերացումը և գյուղատնտեսության կոլեկտիվացումը: Ի՞նչ հիմական ուղղություններով արդյունաբերացվեց Հայաստանը:
բ. Բացատրի՛ր: Ի՞նչ գաղափարաքաղաքական հիմքերով էին պայմանավորված նէպի, ապա արդյունաբերացման ու կոլեկտիվացման քաղաքականությունը: Ի՞նչ պատճառահետևանքային կապեր
կառանձնացնես:
գ. Վերլուծի՛ր: Ի՞նչ դրական և բացասական հետևանքներ ունեցավ արդյունաբերացումը հայերի ու Հայաստանի համար: Արդյոք քիմիական արդյունաբերության զարգացմամբ աշխատատեղերի ավելացումը Հայաստանի ու հայերի կենսական շահերի
տեսանկյունից արդարացվա՞ծ էր: Արդյոք Հայաստանի ջրային ռեսուրսների անխնա օգտագործումը բխո՞ւմ էր մեր երկրի ապագայի շահերից:
Ա2 ՔՆՆԱԴԱՏԱԿԱՆ
ՄՏԱԾՈՂՈՒԹՅՈՒՆ
1. Ճանաչի՛ր ազդեցությունը: Ի՞նչ ազդեցություն ունեցավ կոլեկտիվացումը գյուղատնտեսության վրա:
2. Ընդհանրացո՛ւ: Արդյոք արդյունաբերական ձեռնարկությունների քանակի ավելացումը բավարար
պայմա՞ն է զարգացած տնտեսություն ունենալու
հարցում: Ի՞նչ ազդեցություն ունեն տեխնոլոգիաները մրցունակ արտադրանք շուկա հանելու գործում:
3. Գնահատի՛ր։ Ինչո՞վ է պայմանավորված այն հանգամանքը, որ հարևան Թուրքիան և Պարսկաստանը
մինչև առաջին աշխարհամարտը ունեին ավելի թույլ
զարգացած արդյունաբերություն և գյուղատնտեսություն, իսկ Խորհրդային Միության փլուզումից հետո նրանք զարգացման ավելի բարձր աստիճանի
վրա են գտնվում: Ինչու՞ ենք մենք անհանգստանում
թուրքական գյուղատնտեսական ապրանքների,
տեքստիլ և այլ արտադրանքի՝ Հայաստանում լայնորեն տարածվելուց:

Առաջադրանք 2

Կուսակցական մենիշխանության հաստատումն ու բռնությունների քաղաքականությունը Հայաստանում 1920-1930-ական թթ.

ԱՆՈՒՆՆԵՐ ԵՎ ՀԱՍԿԱՑՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ
Բացատրի՛ր և բնութագրի՛ր
• Ի. Ստալին • Լև Տրոցկի • տրոցկիստ • Ե. Չարենց • Ա. Բակունց • Զ. Եսայան • Անաստվածական
(աթեիստական) • Դաշնակցություն • Հնչակ­յան կուսակցություն • եկեղեցի • Խորեն Մուրադբեկ­յան

ՀԻՄՆԱԿԱՆ
ԳԱՂԱՓԱՐՆԵՐ
ա. Ներկայացրո՛ւ։ Ի՞նչ փուլերով ու հաջորդականությամբ և ինչպե՞ս են իրականացվում քաղաքական
հալածանքներն ու բռնությունները:
բ. Բացատրի՛ր: Ինչու՞, ի՞նչ նպատակով են իրականացվում բռնությունները հասարակության տարբեր
շերտերի ու կառույցների նկատմամբ:
գ. Վերլուծի՛ր: Ինչու՞ են բոլշևիկները թիրախավորում
եկեղեցին և ինչո՞ւ հայ բոլշևիկները Գ. Հարությունյանի գլխավորությամբ նման որոշում ընդունեցին:
Ա2 ՔՆՆԱԴԱՏԱԿԱՆ
ՄՏԱԾՈՂՈՒԹՅՈՒՆ
1. Ճանաչի՛ր ազդեցությունը: Ի՞նչ ազդեցություն ունեցան քաղաքական հալածանքները հայերի գենոֆոնդի և հանրային տրամադրությունների վրա:
2. Ընդհանրացո՛ւ: Ի՞նչ կապ ունեին հայերի դարավոր
իղձերն ու նպատակները համաշխարհային հեղափոխության, ռուս ազգի և բոլշևիկների մղումերի
հետ:
3. Գնահատի՛ր։ Արդյոք իրատեսակա՞ն էր համաշխարհային հեղափոխությունը, և արդյոք արդարացում ունեի՞ն քաղաքական բռնությունները

Աշխարհագրություն 9

Փետրվարի 5-11

1. Բնութագրե՛ք Երևանի բնական պայմաններն ու ռեսուրսները:

Քաղաքը գտնվում է Արարատյան գոգավորության հյուսիսում՝ 860-1350 մ բարձրությունների վրա, որտեղով հոսում է Հրազդան գետը: Կլիման ցամաքային է՝ շոգ ամառներով (+41°C) ու ցուրտ ձմեռներով, իսկ ռեսուրսների թվում կարևոր են լեռնահովտային քամիներն ու Հրազդանի կիրճի ջրային պաշարները:

2. Բացատրե՛ք Երևանի բնակչության թվի արագ աճի պատճառները: Արտահայտե՛ք տեսակետ արագ աճի պատճառների և դրա հետևանքների վերաբերյալ:

Խորհրդային տարիներին Երևանի բնակչությունը աճել է ավելի քան 40 անգամ՝ դառնալով խոշոր արդյունաբերական ու գիտական կենտրոն, ինչը պայմանավորված էր պետական նպատակային քաղաքականությամբ: Այս արագ աճը նպաստեց քաղաքի հզորացմանը, սակայն ստեղծեց գերկենտրոնացում, ինչի հետևանքով այսօր ՀՀ բնակչության մոտ 37%-ը կենտրոնացած է մայրաքաղաքում:

3. ՀՀ քաղաքներն ի՞նչ խմբերի են բաժանվում ըստ աշխատանքի աշխարհագրական բաժամանն իրենց մասնակցության աստիճանի:

Ըստ աշխատանքի աշխարհագրական բաժանման՝ ՀՀ քաղաքները բաժանվում են երեք հիմնական խմբի: Դրանք են համապետական կենտրոնը (Երևան), մարզային կամ տարածաշրջանային կենտրոնները (ինչպիսիք են Գյումրին ու Վանաձորը) և տեղական նշանակության կենտրոնները:

4. Թվարկել Երևան քաղաքի 12 վարչական շրջանները։

Երևանը բաժանված է 12 վարչական շրջանների՝ Կենտրոն, Արաբկիր, Աջափնյակ, Ավան, Դավթաշեն, Էրեբունի: Ցանկը լրացնում են նաև Մալաթիա-Սեբաստիա, Նոր Նորք, Նորք-Մարաշ, Նուբարաշեն, Շենգավիթ և Քանաքեռ-Զեյթուն շրջանները:

5. Գյումրու զարգացման տարբեր փուլերում ի՞նչ գործոններ են նպաստել կամ խանգարել նրա տնտեսական վերելքին:

Գյումրու վերելքին նպաստել են ռուսական կայազորի հաստատումը 1840-ականներին, երկաթուղու կառուցումն ու տեքստիլ արդյունաբերության զարգացումը: Սակայն 1988-ի աղետալի երկրաշարժը հիմնահատակ ավերեց տնտեսությունն ու գործարանները՝ դանդաղեցնելով քաղաքի զարգացման ընթացքը:

6. Տվե՛ք Վանաձոր քաղաքի աշխարհագրական բնութագիրը:

ՀՀ երրորդ քաղաքը գտնվում է Փամբակի և Բազումի լեռնաշղթաների միջև՝ Փամբակ և Տանձուտ գետերի միախառնման վայրում: Այն ունի նեղ ու երկարավուն դիրք և հանդիսանում է Լոռու մարզի վարչական ու տնտեսական կենտրոնը:

7. Հայաստանի քաղաքների շարքում ո՞րն է Վաղարշապատի հատուկ դերը:

Վաղարշապատը (Էջմիածին) ունի բացառիկ հոգևոր-մշակութային նշանակություն՝ հանդիսանալով համահայկական կենտրոն: Այստեղ է գտնվում Մայր Աթոռ Սուրբ Էջմիածինը և Ամենայն Հայոց Կաթողիկոսի աթոռանիստը, ինչը յուրահատուկ դիմագիծ է տալիս քաղաքին:

8. Գնահատե՛ք Կապան քաղաքի զարգացման բնական և տնտեսական նախադրյալները:

Կապանի զարգացման հիմնական բնական նախադրյալը հարուստ հանքային ռեսուրսներն են (պղինձ, ոսկի), որոնք դարձրել են այն հզոր հանքագործական կենտրոն: Տնտեսական զարգացմանը նպաստում են նաև Իրանի հետ կապերը և օդանավակայանի վերագործարկումը, որոնք բարելավում են քաղաքի աշխարհագրական դիրքը:

Ռուսաց լեզու

Работа

1 Раскройте скобки, поставьте слова и словосочетания в нуж-
ной форме. 

1 Раскройте скобки, поставьте слова и словосочетания в нужной форме. 

Не открывайте (окно) окно! На улице холодно.

У моей жены завтра день рождения, мы пригласили (гости) гостей.

Я жду (твоя сестра) твою сестру уже 15 минут! Где она?

Ирина любит (торты и пирожные) торты и пирожные.

Сергей плохо знает (свой двоюродный брат) своего двоюродного брата.

Его брат давно живёт в другом городе. (Какая девушка) Какую девушку ты встречал вчера на вокзале?

Алексей уже много лет не видел (свои родители) своих родителей. Я потеряла (библиотечная книга) библиотечную книгу!

Позовите, пожалуйста, к телефону (Александр) Александра!

Она знает (я и моя жена) меня и мою жену уже много лет.

Завтра мы пойдём в (филармония) филармонию.

Я очень люблю (классическая музыка) классическую музыку.

Галя вышла замуж за (свой школьный друг) своего школьного друга.

Продолжить чтение «Работа»
English

Blog as an educational tool (area). How long have you had your blog? How often do you update your blog? What are the advantages and disadvantages of using a blog as an educational tool?

The school blogging system is a controversial topic that I have wanted to discuss for a long time. My opinion on this is very clear: the fact that thousands of people can see your work online is a powerful motivator. When you know your blog can be a source of information for someone else, it forces you to be more responsible and make fewer mistakes. On the other hand, some people—including my dad—dislike this system. They worry because we are kids and our work isn’t always 100% right; they don’t like that our mistakes and personal opinions are accessible to anyone with an internet connection. But I think that «transparency» is actually really cool for the reasons I mentioned. Another great thing is that we can see our classmates’ work; when we don’t understand a question, we can look at their blog as an example to help us do it our own way.

I believe this system is actually better for the teaching process than it is for the students’ homework habits. Usually, students who haven’t done their work make excuses like «I forgot the assignment,» but in our school, that is impossible. Our teachers post everything on their own blogs where everyone can find it. This makes education more available and gives students a lot of freedom. It is especially good for students who live abroad or are traveling. For example, when a kid goes on vacation, they usually fall behind, but in our school, you can just do your homework from a distance, send it through Outlook, and stay perfectly in sync.

However, there are major problems, and the biggest one is cheating. Because the school system rarely changes, the problems we solve in math or physics are often the same every year. A student today can simply google a topic and find a blog from someone who did the exact same work back in 2017. I see this all the time; I scroll through blogs and see people who are now in 11th grade, but students my age are still using their old work. It’s problematic because teachers have no way of knowing who did the work first since the publication dates can be confusing. I even had a strange incident happen to me a few days ago: a teacher asked a classmate a question, and I heard him reading the exact same answer I had published just five minutes before the lesson started.

The saddest part is that nothing can be done about this. It is entirely up to the student’s responsibility. Teachers shouldn’t have to explain why getting an education matters. If we are attending school, we need to understand why we are doing this. When people copy, they aren’t being «sneaky» or «smart»—they are just making things worse for themselves. They waste an opportunity to learn something new, and that damages the student, not the teacher.

For me, the most important part is the role our blogs play in the Armenian Internet. When you look up almost anything in Armenian, the first links are official sites, but the very next links are our student blogs. If I search for a phenomenon in physics, someone’s schoolwork will pop out. This is actually better than Wikipedia because the work is checked by a teacher and isn’t just a dry page full of confusing links and numbers. We are literally fulfilling the needs of the Armenian Internet. Our essays, research, and projects are a source of information for the entire society. Other schools even use our research for their own work, which is insane! Our blogs sometimes even rank higher than government websites in a Google search. That is why it is so important that we keep improving the quality of our work. We aren’t just doing homework; we are building a source of knowledge for everyone in our country. So, be responsible with your blog—because you are affecting the entire society.

Ֆիզիկա 9

Ֆիզիկա

1․Թվարկել էլեկտրական շղթայի հիմնական տարրերը

Հոսանքի աղբյուր

Սպառիչներ

Հաղորդալարեր

Միացնող/անջատող սարքեր

2․Ի՞նչպե՞ս են հաշվում լարումը հաջորդաբար միացված սպառիչներից կազմված տեղամասում

Հաջորդաբար միացված տեղամասի ընդհանուր լարումը ($U$) հավասար է առանձին սպառիչների վրա եղած լարումների (U1, U2, … Un) գումարին.

3․Ի՞նչպե՞ս են հաշվում հաջորդաբար միացված սպառիչներից կազմված տեղամասի դիմադրությունը։

Պատմություն

Փետրվարի 4-10-ը, առաջադրանք, 9-րդ դաս.

Անուններ և հասկացություններ
  • Ա. Բեկզադյան – ՀԽՍՀ արտաքին գործերի ժողկոմ, ով 1921 թ. հունիսին Այսրկովկասի հանրապետությունների սահմանների որոշման հանձնաժողովի նիստում առաջարկել է սահմանները որոշել ազգագրական սկզբունքով։ Նա նաև գլխավորել է հայկական պատվիրակությունը Մոսկվայի խորհրդաժողովի նախապատրաստական փուլում։
  • Բ. Մդիվանի – Վրաստանի ներկայացուցիչը սահմանների որոշման հանձնաժողովում, ով մերժել է Բեկզադյանի՝ ազգագրական սկզբունքով սահմաններ որոշելու առաջարկը։
  • Ինքնավար Սյունիք – 1920 թ. դեկտեմբերի 25-ին Տաթևի վանքում հրավիրված համազանգեզուրյան I համագումարի որոշմամբ Զանգեզուրի տարածքում հռչակված ինքնավար միավորը։
  • Լեռնահայաստան – 1921 թ. ապրիլի 27-ին Տաթևի վանքում հրավիրված համազանգեզուրյան II համագումարում վերանվանված Ինքնավար Սյունիքը, որը հունիսի 1-ին վերանվանվեց Հայաստանի Հանրապետություն։
  • Գ. Նժդեհ – Զանգեզուրի ինքնապաշտպանության առաջնորդ և սպարապետ։ Նրա գլխավորած պայքարի շնորհիվ Զանգեզուրը մնաց ՀԽՍՀ կազմում։ 1921 թ. հուլիսին կողմնակիցներով անցել է Պարսկաստան։
  • Ս. Վրացյան – Լեռնահայաստանի (հետագայում վերանվանված Հայաստանի Հանրապետություն) վարչապետը։
  • Ա. Մռավան – Լեռնային Ղարաբաղի արտակարգ կոմիսար (1921 թ.), իսկ ավելի ուշ՝ ՀԽՍՀ արտաքին գործերի ժողկոմ, ով Կարսի խորհրդաժողովում ներկայացնում էր հայկական կողմի պահանջները։
  • Ս. Կասյան – ՀԽՍՀ ժողկոմխորհի նախագահ, ով 1921 թ. հունիսին հանդես է եկել Լեռնային Ղարաբաղը Հայաստանին պատկանելու մասին հայտարարությամբ։
  • Ռ. Հորն – Բրիտանիայի ներկայացուցիչը Լոնդոնում, ով ռուսական պատվիրակությանը խնդրել էր հասնել թուրքերի կողմից հայերի օգտին որոշակի զիջումների։
  • «Եղբայրության և բարեկամության» պայմանագիր – 1921 թ. մարտի 16-ին (փաստացի ստորագրված մարտի 18-ին) Մոսկվայում Խորհրդային Ռուսաստանի և Թուրքիայի միջև կնքված պայմանագիրը, որով որոշվեցին Հայաստանի նոր սահմանները։
  • «Սրտագին և անկեղծ բարեկամության» պայմանագիր – Պայմանագրի նախագիծ, որի տրամաբանությունը (ինչպես և Բրեստ-Լիտովսկինը) պահպանվեց Մոսկվայի պայմանագրում։
  • Ազգային ուխտ – Թուրքական պետական ծրագիր/փաստաթուղթ, որը ճանաչվեց Մոսկվայի պայմանագրով։
  • Յ. Գանեցկի – Խորհրդային Ռուսաստանի ներկայացուցիչը 1921 թ. սեպտեմբեր-հոկտեմբերին կայացած Կարսի խորհրդաժողովում։
  • Ք. Կարաբեքիր – Թուրքական պատվիրակության ղեկավարը Կարսի խորհրդաժողովում, ով մերժեց հայկական կողմի բոլոր պահանջները։

Գաղափարներ

ա. տարածքային հարցերի կարգավորումը և նժդեհի պայքարը սահմանային հարցերը լուծվեցին հայաստանի համար ծանր կորուստներով՝ մոսկվայի և կարսի պայմանագրերով, ինչպես նաև կովկասյան բյուրոյի որոշումներով: թուրքիային անցան կարսն ու սուրմալուն, ադրբեջանին՝ նախիջևանն ու ղարաբաղը, իսկ ջավախքը մնաց վրաստանի կազմում: գարեգին նժդեհը սյունիքում կազմակերպեց զինված ինքնապաշտպանություն, հռչակեց «լեռնահայաստանը» և տևական պայքարի շնորհիվ կարողացավ զանգեզուրը պահել խորհրդային հայաստանի կազմում:

բ. կողմերի դիրքորոշումները և հիմնավորումները հայաստանը պահանջում էր կիրառել «ազգագրական սկզբունքը», քանի որ վիճելի տարածքներում բնակչության 70-90%-ը հայեր էին: վրաստանն ու ադրբեջանը մերժում էին այս սկզբունքը՝ օգտվելով հայաստանի թույլ դիրքերից և բոլշևիկների աջակցությունից: թուրքիան առաջնորդվում էր իր «ազգային ուխտով» և ուժի դիրքերից պարտադրում էր սեփական պայմանները:

գ. հեղափոխության տարածումը և զիջումները հայկական տարածքների հաշվին թուրքիային կատարված զիջումները նպատակ ունեին թուրքիային պահել խորհրդային ազդեցության տակ և տարածել հեղափոխությունն արևելքում: սակայն այս քաղաքականությունը չարդարացրեց իրեն, քանի որ հեղափոխությունը չհաղթանակեց, իսկ հայաստանը կրեց ծանր և անդառնալի տարածքային կորուստներ: բոլշևիկները փաստացի զոհաբերեցին հայկական շահերը հանուն անորոշ գաղափարական նպատակների:

քննադատական մտածողություն

1. ճանաչի՛ր ազդեցությունը 1920-1930-ականների որոշումները սահմանափակեցին Հայաստանի տարածքը և ստեղծեցին այն սահմանները, որոնցով երկիրը գոյություն ունի մինչ օրս: Այդ տարիներին ձևավորված սահմանային վիճելի հարցերը դարձան արտաքին քաղաքականության հիմնական խնդիրները: Սա ստիպեց հետագա տասնամյակների ընթացքում մշտապես կենտրոնանալ կորցրած տարածքների և անվտանգության հարցերի վրա:

2. ընդհանրացո՛ւ Հողային զիջումները հիմնականում կատարվեցին այն պատճառով, որ խորհրդային ղեկավարությունը փորձում էր լեզու գտնել Թուրքիայի հետ: Հարևան հանրապետությունները՝ Վրաստանն ու Ադրբեջանը, մերժում էին սահմանները ժողովրդի ազգությամբ որոշելու տարբերակը, քանի որ դա ձեռնտու չէր իրենց: Հայաստանի ղեկավարների թույլ դիրքերը և Ռուսաստանի քաղաքական շահերը հանգեցրին նրան, որ հայկական հողերը բաժանվեցին հարևանների միջև:

3. գնահատի՛ր Խորհրդային Ռուսաստանը այս հարցում հանդես եկավ որպես որոշող կողմ, որը հաճախ անտեսում էր հայերի շահերը՝ հանուն թուրքերի հետ լավ հարաբերությունների: Գարեգին Նժդեհի պայքարը վճռորոշ էր, քանի որ այն ստիպեց բոլշևիկներին հաշվի նստել տեղի բնակչության հետ: Հենց այդ զինված դիմադրության արդյունքում էր, որ Զանգեզուրը չանցավ Ադրբեջանին և մնաց Հայաստանի կազմում: