Նարե Սուքիասյանի ուսումնական բլոգ

Բջջի բաժամումը՝միթոզ  , քրոմոսոմի կառուցվածքը:Էջ35-37:
Լրացուցիչ աշխատանք
Պատասխանել հարցերին

1․Ինչու է կարևոր, որ միտոզի ժամանակ քրոմոսոմները ճշգրիտ բաժանվեն երկու դուստր բջիջների միջև?(Ինչ հետևանքներ կարող են լինել սխալ բաժանման դեպքում?)

Որովհետև յուրաքանչյուր դուստր բջիջ պետք է ստանա նույն քանակի քրոմոսոմներ։ Եթե քրոմոսոմները սխալ բաժանվեն, բջիջները կարող են ճիշտ չաշխատել կամ վնասվել։

2․Միտոզի ո՞ր փուլում են քրոմոսոմները դասավորվում բջջի միջին հարթությունում և ինչու է դա անհրաժեշտ։

Քրոմոսոմները միջին հարթությունում դասավորվում են մետաֆազում։
Դա անհրաժեշտ է, որպեսզի հետո դրանք հավասար բաժանվեն և ճիշտ անցնեն բջջի տարբեր կողմերը։

3․Ի՞նչ դեր ունեն ցենտրիոլները (կամ ցենտրոզոմները) միտոզի ընթացքում։

Ցենտրիոլները մասնակցում են իլիկի թելերի առաջացմանը։
Իլիկի թելերը օգնում են քրոմոսոմներին շարժվել և ճիշտ բաժանվել երկու դուստր բջիջների միջև։

4․Ինչ տարբերություն կա պրոֆազի և տելոֆազի միջև՝ ինչպես են փոխվում քրոմոսոմները այդ փուլերում։

Պրոֆազում քրոմոսոմները խտանում են և դառնում տեսանելի։

Տելոֆազում քրոմոսոմները հասնում են բջջի բևեռներին և կրկին դառնում են բարակ ու քիչ տեսանելի։

5․Ինչո՞ւ է միտոզը համարվում բազմաբջիջ օրգանիզմների աճի և վերականգնման հիմքը։

Քանի որ միտոզի արդյունքում առաջանում են նոր բջիջներ։
Նոր բջիջները օգնում են օրգանիզմին աճել և փոխարինել վնասված կամ մահացած բջիջներին։

19.11 — 21.11 2025г.

!. Чтение сказки.

2.Вопрос: Назовите главных героев и опишите их характеры.

Старший Брат: Спокойный, послушный, рассудительный, но нерешительный, боится выйти за рамки привычного.

Младший Брат: Непоседливый, любопытный, эгоистичный, любит всё делать по-своему.

Работа с текстом (цитирование): Какой роковой поступок совершил Старший Брат? (Отправил Младшего Брата в лес за шишкой/хворостом, не желая идти сам, уклонился от ответственности).

Образ Мороза (Антигероя):

• Обсуждение: Как Мороз (или Холод) использует эгоизм Старшего Брата, чтобы удержать Младшего? (Он наказывает Старшего Брата за душевный холод и равнодушие).

По сюжету, чтобы вернуть Младшего Брата, Старший должен выполнить условие Мороза: найти и принести ему волшебный ключ.

Вопрос: Символом чего является этот ключ? (Символом теплоты, совести, подвига).

Проследите, как меняется Старший Брат во время своих поисков:

• Начало: Он действует из страха и вины.
• Затем: Он преодолевает препятствия, проявляет находчивость, заботу о других (встреча с жителями леса).
• В конце сказки: В момент, когда он готов пожертвовать собой (отдать ключ, чтобы спасти брата), он осознаёт, что любовь и ответственность важнее всего.

Вывод: Главный конфликт пьесы — это не внешний конфликт с Морозом, а внутренний конфликт Старшего Брата с собственным эгоизмом и равнодушием.

Обобщение:

• Какова главная мораль сказки? (Нельзя жить только для себя; за тех, кого мы любим, мы в ответе).

Домашнее задание: Написать небольшой отзыв (5–7 предложений) на тему: «Кем ты стал бы на месте Старшего Брата: послушным или ответственным?»

ԱՆՈՒՆՆԵՐ ԵՎ ՀԱՍԿԱՑՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ

Բացատրիր և բնութագրիր Բ. Լեգրան . Պ . Մդիվանի • Հ. Օհանջանյան • Ռ. Տեր-Մինասյան. Ս. Կասյան Հայաստանի հեղափոխական կոմիտե • ՀՅԴ բյուրո • Դրո (Դ. Կանայան) • Հ. Տերտերյան

Բորիս Լեգրան — Խորհրդային Ռուսաստանի դիվանագետ և պաշտոնական ներկայացուցիչ Հայաստանի Հանրապետությունում (1920 թ.), ով առանցքային դերակատարում է ունեցել Հայաստանի բոլշևիկացման վերաբերյալ համաձայնագրի կնքման գործում։

Պոլիկարպե Մդիվանի — Վրացի բոլշևիկ և քաղաքական գործիչ, ով ղեկավարել է ՌԽՖՍՀ դիվանագիտական պատվիրակությունը՝ մասնակցելով 1920 թվականին Երևանում Հայաստանի Խորհրդայնացման շուրջ բանակցություններին։

Համո Օհանջանյան — ՀՅԴ կուսակցության անդամ, Հայաստանի Առաջին Հանրապետության վերջին՝ երրորդ կառավարության վարչապետը (1920 թ. մայիս-նոյեմբեր), ով ղեկավարել է երկիրը թուրք-հայկական պատերազմի ժամանակ։

Ռուբեն Տեր-Մինասյան — ՀՅԴ կուսակցության նշանավոր գործիչ, ՀՀ վերջին ներքին գործերի նախարարը և 1921 թվականի Փետրվարյան ապստամբության ղեկավարներից մեկը, ով ակտիվ պայքար է մղել բոլշևիկների դեմ։

Սարգիս Կասյան — Հայ բոլշևիկ գործիչ, ով եղել է Հայաստանի հեղափոխական կոմիտեի (Հեղկոմի) նախագահը (1920-1921 թթ.) և ղեկավարել է Հայաստանում խորհրդային կարգերի հաստատման աշխատանքները։

Հայաստանի հեղափոխական կոմիտե (Հեղկոմ) — Մարմին, որը ղեկավարվում էր բոլշևիկների կողմից և որը 1920 թվականի նոյեմբերին Հայաստանում հայտարարեց խորհրդային իշխանության հաստատման և ՀՀ կառավարության տապալման մասին։

ՀՅԴ բյուրո — Հայ Հեղափոխական Դաշնակցություն կուսակցության գերագույն ղեկավար մարմինը, որը ՀՀ գոյության տարիներին (1918-1920) իրականացնում էր պետական քաղաքականության ընդհանուր ղեկավարումը։

Դրո (Դրաստամատ Կանայան) — Հայ ռազմական և քաղաքական գործիչ, ՀՀ բանակի հրամանատարներից մեկը, ով բանակցություններ էր վարում բոլշևիկների հետ և ժամանակավորապես ղեկավարում էր Հայաստանը (1920 թ. դեկտեմբեր) մինչև Հեղկոմի գալը։

Հարություն Տերտերյան — ՀՅԴ կուսակցության անդամ, պետական գործիչ, ով եղել է ՀՀ կառավարության անդամ (պետական վերահսկողության նախարար) և մասնակցել է 1920 թվականի Թիֆլիսի բանակցություններին։

ՀԻՄՆԱԿԱՆ ԳԱՂԱՓԱՐՆԵՐ

ա. Նկարագրիր բոլշևիկների ու քեմալականների մերձեցման գործընթացը: Ինչպե՞ս հասունացավ թուրք–հայկական պատե-րազմը և ինչպե՞ս ընթացան ռազմական գործողությունները:

Բոլշևիկյան Ռուսաստանի և քեմալական Թուրքիայի մերձեցումը սկսվեց 1920 թվականին՝ պայմանավորված երկու ռեժիմների հակա-Անտանտյան և հակա-կայսերապաշտական ընդհանուր շահերով։ Թուրք-հայկական պատերազմը հասունացավ այն բանից հետո, երբ քեմալականները մերժեցին Սևրի պայմանագիրը և ցանկացան ռազմական ճանապարհով վերանվաճել Արևելյան Հայաստանի տարածքները, իսկ ռազմական գործողությունները սկսվեցին 1920 թվականի սեպտեմբերին և ավարտվեցին Հայաստանի ծանր պարտությամբ ու Ալեքսանդրապոլի պայմանագրի կնքմամբ։

բ . Բացատրի՛ր: Ի՞նչ դիրքորոշում ունեին Անտանտի տերու թյունները պատերազմի ընթացքում, և արդյոք նրանցից որևէ մեկն աջակցել է Հայաստանին: Ինչո՞ւ հայկական բա– նակը պարտություն կրեց և ովքե՞ր են պատասխանատու այդ պարտության համար

Անտանտի տերությունները (հատկապես Մեծ Բրիտանիան և Ֆրանսիան) թեև ճանաչում էին Հայաստանի անկախությունը և ստորագրեցին Սևրի պայմանագիրը, սակայն պատերազմի ընթացքում Հայաստանին իրական ռազմական աջակցություն չցուցաբերեցին։ Հայկական բանակը ծանր պարտություն կրեց Քեմալական Թուրքիայից, քանի որ պատերազմական թատերաբեմում էր գտնվում միայնակ՝ զգալիորեն զիջելով հակառակորդին թվով, սպառազինությամբ և բոլշևիկների կողմից ստացվող օգնությամբ։ Պարտության համար պատասխանատվությունը ընկնում է նախևառաջ ՀՅԴ կառավարության վրա, որը թերագնահատեց Քեմալական ուժերի իրական հզորությունը և չկարողացավ ապահովել բանակի պատշաճ մարտունակությունը կամ դիվանագիտական աջակցություն ստանալ։

գ. Վերլուծիր: Ի՞նչ շահեր ու նպատակներ էին միավորում բոլ– շևիկներին ու քեմալականներին:

Բոլշևիկներին և քեմալականներին միավորում էր ընդհանուր հակա-Անտանտյան դիրքորոշումը և միջազգային իմպերիալիզմի դեմ պայքարելու նպատակը, ինչը նրանց դարձնում էր իրար համար բնական դաշնակիցներ։ Ռուսաստանը ձգտում էր Քեմալի միջոցով վերականգնել իր ազդեցությունը Անդրկովկասում և ապահովել իր հարավային սահմանների անվտանգությունը՝ օգտագործելով թուրքական ուժերը նորաստեղծ Հայաստանի Հանրապետության դեմ։ Քեմալը, իր հերթին, Ռուսաստանից ստանում էր ռազմական և ֆինանսական օգնություն՝ անհրաժեշտ թուրքական ազգային շարժումը կյանքի կոչելու և Սևրի պայմանագիրը չեղարկելու համար։

ՔՆՆԱԴԱՏԱԿԱՆ ՄՏԱԾՈՂՈՒԹՅՈՒՆ

1 . Ճանաչիր ազդեցությունը: Ի՞նչ ազդեցություն ունեցավ բոլշևիկաքեմալական համագործակցությունը Հայաստանի անկման ու Սևրի պայմանագրի չիրագործման վրա:

Բոլշևիկա-քեմալական համագործակցությունը կրեց կործանարար ազդեցություն Հայաստանի Հանրապետության ճակատագրի վրա, քանի որ այն թույլ տվեց Թուրքիային սեպտեմբերյան պատերազմում միայնակ մնացած Հայաստանին ջախջախել։ Այս դաշինքի շնորհիվ Քեմալը ստացավ անհրաժեշտ ռազմական ու ֆինանսական աջակցություն, իսկ Մոսկվայի և Կարսի պայմանագրերը (1921 թ.) վերջնականապես չեղարկեցին Սևրի պայմանագիրը՝ բաժանելով հայկական տարածքները Թուրքիայի և Խորհրդային Ռուսաստանի միջև։ Արդյունքում, Հայաստանի Հանրապետությունը կորցրեց իր տարածքի մեծ մասը և խորհրդայնացվեց՝ դադարեցնելով անկախ գոյությունը։

2 . Գնահատիր: Վերլուծիր և գնահատական տուր, թե ինչ դեր խաղացին հայերի կրած պարտությունը և Խորհրդային Ռուսաստա– նի երկդիմի դիվանագիտությունը Հայաս– տանի Հանրապետության անկման գոր– δηιน์:

Հայկական բանակի կրած ծանր պարտությունը 1920 թվականի թուրք-հայկական պատերազմում ուղղակիորեն հանգեցրեց ՀՀ-ի թուլացմանը, ռեսուրսների սպառմանը և տարածքային կորուստներին, ինչը Հանրապետության անկման անմիջական նախապայմանն էր։ Խորհրդային Ռուսաստանի երկդիմի դիվանագիտությունը (մի կողմից՝ Թուրքիային օգնություն, մյուս կողմից՝ ՀՀ-ի հետ «բարեկամություն») ծառայեց որպես կատալիզատոր, քանի որ այն թույլ տվեց Թուրքիայի ճնշումն օգտագործել ՀՀ կառավարությանը ստիպելու համար ընդունել խորհրդայնացումը և իշխանությունը հանձնել բոլշևիկներին։ Այսպիսով, Հայաստանի Հանրապետության անկումը եղավ թուրքական ռազմական ճնշման և ռուսական դիվանագիտական դավաճանության համատեղ արդյունքը։

1․Որտե՞ղ է ՀՀ-ում ամպամած օրերի թիվը ամենաքիչը և որքա՞ն է։

Մարտունիում ընդամենը տարեկան 18 օր

2․Հայաստանում որտե՞ղ են գրանցվել ամանաբարձր և ամենացածր ջերմաստիճանները։

-46 Պաղակն բնակավայրում

+43,7 Մեղիր

3․Ինչպիսին է ՀՀ-ում կլիման աշնանը,գարնանը,ամռանը և ձմռանը։

Գարունը, կախված տեղանքի բարձրությունից, կարող է տևել 1,5-3 ամիս: բնորոշ են մեղմ ու խոնավ, խիստ փոփոխական եղանակները,

Ամառը ցածրադիր գոտում տևում է մայիսի երկրորդ կեսից մինչև հոկտեմբերի սկիզբը Այս սեզոնին գերիշխում է հաճախակի են դառնում խորշակները և երաշտները: Հաճախակի են ամպրոպներն ու կարկտահարությունը: Բարձրլեռնային գոտում ամառը կարճատև է ու զով։

Աշունը հանրապետության ցածրադիր, մասամբ նաև միջին լեռնային գոտում ամենահաճելի սեզոնն է: Բնորոշ են արևոտ, չափավոր տաք, անհողմ եղանակները:

4․Նկարագրի՛ր Հայաստանում տեղումնների բաշխվածությունը, ինչպես նաև տարբեր ամիսներին ի՞նչ կարող ենք նկատել։

Տեղումները բաշխված են ըստ բարձրության։ Առավելագույնը մայիս- հունիս -ին նվազագույնը ձմռանը։

5․Վերընթաց գոտիականություն ասելով ին՞չ ես հասկանում։

Դա այն է, որ հայաստանւ եղանակը փոխվում է բարձրությունից ոչ թե ծովից հեռավորությունից։

6․Թվարկե՛լ ՀՀ ութ վերընթաց կլիմայական գոտիները։

1 — չոր մերձարևադարձային,

2 – չոր, խիստ ցամաքային,

3 – չոր ցամաքային,

4 – չափավոր ցամաքային,

5 – չափավոր շոգ,

6 — բարեխառն լեռնային,

7 — ցուրտ լեռնային,

8 — ձյունամերձ (խիստ ցուրտ) լեռնային

7․Նշե ՛ք ՀՀ տարածքում ջերմության և խոնավության տեղաբաշխման հիﬓական
օրինաչափություները:

Որքան բարձր այնքա ավելի խոնավ և ցուրտ

8․Համեմատիր, թե ինչպիսի եղանակ է լինում քո բնակավայրում տարվա տարբեր եղանակներին։

Ամառը — չոր և շոգ

Աշուն — կտրու փոփոխվոր

ձմեր — ոչտեղումնաշատ՝ պարզապես ցուրտ

գարուն — տեղումնալից

ա) b = 8, c = 15

բ) x² — 9x + 14 ≥ 0

ա) a = -2 , b = 8, c = 10

բ) x1 = 4, x2 = 8

-2(x — 4) (x — 8) > 0

-2x² + 24x — 64 > 0

ա) +

բ) —

ա) —

բ) +

Փորձ  1.   Հիմնային  օքսիդների ստացումը այրման ռեակցիաներով՝ <<Հրավառություն>>։ Գրեք  Ձեր  կողմից  իրականացրած  ռեակցիաների  հավասարումները  և  կատարեք հաշվարկ․ ա) որոշեք ռեակցիայի  հետևանքով  ստացված  մագնեզիումի  օքսիդի  զանգվածը բ) անջատված  ջերմության  քանակը ( կՋ), եթե  փորձի  համար  վերցրել  եք 2 գ  մագնեզիում:

Mg —> MgO —> Mg(OH)₂ —>MgCl

Փորձ  2.   Հիմքի՝ մագնեզիումի հիդրօքսիդի Mg(OH)₂ ստացումը միացման ռեակցիայով. մագնեզիումի օքսիդը  ջրում լուծեք, համոզվելու համար, որ հիմք եք ստացել օգտագործեք հայտանյութ ֆենոլֆտալեին, ի՞նչ գույն է ստանում հայտանյութը հիմնային միջավայրում։ Գրեք  Ձեր  կողմից  իրականացրած  ռեակցիայի հավասարումը։  

Փորձ  3.   Իրականացրեք  փոխանակման՝ չեզոքացման  ռեակցիա  մագնեզիումի հիդրօքսիդի և  աղաթթվի  միջև: Գրեք  համապատասխան  ռեակցիայի  հավասարումը, հավասարեցրեք  և որոշեք  ռեակցիայի  հետևանքով  ստացված  աղի՝ մագնեզիումի քլորիդի  զանգվածը(գ):

Դասագրքից սովորել § 4․4 և § 4․5, կատարել էջ 109 և 112 վարժությունները։

Հոդված 26.

1. Յուրաքանչյուր ոք ունի կրթության իրավունք: Առնվազն տարրական և ընդհանուր կրթությունը պետք է լինի անվճար: Տարրական կրթությունը պիտի լինի պարտադիր: Տեխնիկական և մասնագիտական կրթությունը պետք է հանրամատչելի լինի, և բարձրագույն կրթությունը` հավասարապես մատչելի բոլորի համար` յուրաքանչյուրի ընդունակությունների հիմունքով:

2. Կրթությունը պետք է ուղղված լինի մարդկային անհատականության լիակատար զարգացմանը և մարդու իրավունքների ու հիմնական ազատությունների նկատմամբ հարգանքի մեծացմանը: Կրթությունը պետք է նպաստի փոխըմբռնմանը, հանդուրժողականությանը և բոլոր ժողովուրդների, ռասայական և կրոնական խմբերի միջև բարեկամությանը և պիտի նպաստի Միավորված ազգերի` խաղաղության պահպանմանն ուղղված գործունեությանը:

3. Ծնողներն իրենց մանկահասակ երեխաների համար կրթատեսակ ընտրելու գործում ունեն առաջնության իրավունք:

Հոդված 27.

1. Յուրաքանչյուր ոք ունի հասարակության մշակութային կյանքին մասնակցելու, արվեստից բավականություն ստանալու, գիտական առաջընթացին մասնակցելու և նրա բարիքներից օգտվելու իրավունք:

2. Յուրաքանչյուր ոք ունի հեղինակած գիտական, գրական կամ գեղարվեստական աշխատանքի արդյունքը հանդիսացող իր բարոյական և նյութական շահերի պաշտպանության իրավունք:

Հոդված 12.

Ոչ ոք չի կարող ենթարկվել իր անձնական ու ընտանեկան կյանքում կամայական միջամտության, իր տան, իր նամակագրության կամ իր պատվի ու հեղինակության նկատմամբ կամայական ոտնձգությունների: Յուրաքանչյուր ոք ունի նման միջամտությունից կամ ոտնձգությունից օրենքի պաշտպանության իրավունք:

Հոդված 16.

1. Չափահաս դարձած տղամարդիկ ու կանայք իրավունք ունեն, առանց ռասայական, ազգային ու կրոնական պատկանելության հատկանիշների որևէ սահմանափակման, ամուսնանալու և ընտանիք կազմելու: Նրանք օգտվում են նույն իրավունքներից ամուսնանալու պահին, ամուսնության ընթացքում և ամուսնալուծության դեպքում:

2. Ամուսնությունը կարող է կայանալ միայն ամուսնացող երկու կողմերի ազատ ու լիակատար համաձայնության դեպքում:

3. Ընտանիքը հանդիսանում է հասարակության բնական ու հիմնական բջիջը և ունի հասարակության ու պետության կողմից պաշտպանության իրավունք:

1. Ինչպե՞ս էր Խալիֆան  վերաբերվում իշխանությանը։

Նա կարծում էր, որ մարդկանց բարօրությունը միակ բանն է, որ նարան հարկաոր է ապահովել։

2.  Քո կարծիքով՝ ինչո՞ւ էր խալիֆան համոզված, որ երաժշտությունը պաշտպանում է իր պետությունը։

Քնի դեռ մարդիկ ուրախ են և նրանց հոգին ամուր պետությունը պաշտպանված է։

3. Ինչպե՞ս է արտացոլվում իրատեսությունն ու երազախաբությունը ստեղծագործության մեջ։

Խալիֆան ապրում էր իր երազանքներում և հավատում մի բանի ամբողջ սրտով, իսկ իրականությունը շատ ավելի դաժան է։

4.Կարելի՞ է խալիֆային համարել դրական կերպար, թե ոչ։ Ինչո՞ւ։ 

Ըստ իս այո, որովհետև նա լավահույն էր ցանկանում ժողովրդին, սակայն նա չէի հասկանում որ վտանգը կարող էր գալ դրսից։

5. Կարծիք հայտնիր խալիֆայի այս հրամանի վերաբերյալ՝ -Թո՛ղ ապրի ամեն մարդ, ինչպես ուզում է, միայն թե թողնի, որ ուրիշն էլ ապրի։ Արդյո՞ք հնարավոր է խաղաղ համակեցություն։ 

Այո իհարկե հնարավոր է իդեալականացված իրավիճակում սական շատ մարդիկ այսանը չէն հասկանում և փորձում են իրավիճակից դրանով ոչնչացնելով այն։

6. Ըստ ձեզ՝ ո՞րն է հեղինակի ասելիքը։ 

Ըստ իս ասելիը այն էր, որ ուժը ուրիշներին ճնշելու ունակությունը էչ այլ խաղաղություն և հավասարություն ստեղծելու ունակությունը՝ մարդկանց հոգին ամրացնելը և լինել ուժեղ հոգով և այն, որ իրական կյանքը մեր երազանքների պես չէ ։

7. Մեկնաբանե՛ք այս տողը՝ -Նվագեցե՛ք, մի՛ դադարեք. երբ դուք դադարեք, այն ժամանակ է, որ կնվաճվի իմ պետությունը… 

Իր պետությունը իր երազած երկրին է որը իդեալական է սակայն երբ նրաք դադարեին նվագել իր երազը կկործանվեր և նա կտեսներր իրականությունը

8. Ըստ ստեղծագործության գրի՛ր էսսե վերնագրերից մեկով՝

• Երբ արվեստը դառնում է փախուստ, 
• Հաղթանակի և պարտության սահմանները, 
• Արվեստն ընդդեմ պատերազմի,
• Գեղեցկության պաշտպանմունքը՝ պետության կործանման պատճառ։ 

https://forms.office.com/pages/responsepage.aspx?id=T9j3CSmrYE-gAnKaXMUYgbEGtLybjsZNoduUf1WQRwhUQjVJS1pQOEpHSEgyNEkxOTFJMjFLMkE5WS4u&route=shorturl

https://forms.office.com/pages/responsepage.aspx?id=T9j3CSmrYE-gAnKaXMUYgbEGtLybjsZNoduUf1WQRwhUQjVJS1pQOEpHSEgyNEkxOTFJMjFLMkE5WS4u&route=shorturl