Կենսաբանությու 9

Դաս 13(01․12-05.12․)

1. Ո՞ր բազմացումն է կոչվում անսեռ` բերել օրինակներ։

Անսեռ բազմացումն դա այն է, երբ բազմացմանը մասնակցում է միայն մեկ օրգանիզմ և սերունդները ամբողջությամբ նման են նրան օրինակ՝ բակտերիաների կիսում, բույսերի վեգետատիվ բազմացում

2․ Նկարագրել սեռական և անսեռ բազմացման առավելությունները և թերությունները։

Անսեռ բազմացման առավելությունը այն է, որ արագ է և սերունդները լինում են նույնը ինչ ծնողը, իսկ թերությունն այն է,որ բոլոր սերունդները նույն են, և եթե պայմանները փոխվեն, բոլորը կարող են վնասվել

Սեռական բազմացման առավելությունը այն է, որ սերունդները լինում են տարբեր, և տեսակն ավելի հեշտ է կարող է փոփոխության ենթարկել, իսկ թերությունը այն է, որ դանդաղ է և պետք է երկու ծնող:

English

English

  1. Նա սովորաբար գնում է դպրոց ոտքով։

    He/She usually goes to school on foot.
  2. Մենք դեռ չենք ավարտել մեր աշխատանքը։

    We haven’t finished our work yet.
  3. Երբ դու զանգեցիր, ես դաս էի անում։

    When you called me I was doing my homework.
  4. Նա կգնա խորհրդակցության, եթե ժամանակ ունենա։

    He/She will go to meeting if he/she has time.
  5. Ես կուզենայի ավելի լավ խոսել անգլերեն։

    I would like to speak better English.
  6. Դու չպետք է ուշանաս դասին։

    You must not be late to the class.
  7. Նրանք կարող էին օգնել մեզ նախորդ շաբաթ։

    They could’ve helped us last week.
  8. Ես լսեցի, որ նա նոր աշխատանք է գտել։

    I’ve heard that he/she got a new job
  9. Երբ նա հասավ, մենք արդեն ավարտել էինք ընթրիք։

    When he/she arrived we’ve already finished the dinner.
  10. Ես կարծում եմ, որ նա ճիշտ է։

    I think that he/she is right.
  11. Նա հարցրեց, թե երբ ենք մենք գնալու

    He/She asked when we will go
  12. Եթե ես լինեի քո տեղը, ես կվերանայեի այդ որոշումը։

    If i was in your place, I would reconsider that decision.
  13. Դու կարող ես օգտագործել իմ գրքերը:

    You can use me book.
  14. Մեր տունը կառուցվել է 1990 թվականին

    Our house was build in 1990
  15. Նրանք չեն պատրաստվում մասնակցել մրցույթին։

    They aren’t preparing to participate at competition.
  16. Ես միշտ կարդում եմ նախաճաշից առաջ։
  17. Երբ ես զարթնում եմ, արևը արդեն բարձրացել է։
  18. Նա ասում էր, որ չի կարող գալ այսօր։
  19. Մեր ուսուցիչը խորհուրդ տվեց ավելի շատ վարժություններ անել։
գրականություն

Միքայել Նալբանդյանի ,,Ազատություն,

1. Կարդա՛ Միքայել Նալբանդյանի ,,Ազատություն,, բանաստեղծությունը։ 
2. Բացատրի՛ր բառերը՝ հաճեցավ, հողանյութ, պարգևել, նորանից, բազուկ, բերկրեցան, դավ։

հաճեցավ — ցանկացավ

հողանյութ — Հողե, հողեղեն:

պարգևել — նվիրել

նորանից — նրանից

բազուկ — թևի մաս

բերկրեցան — ուրախացա

դավ — Գաղտնի մտածված կամ նախապատրաստված չարամիտ արարք


3. Ներկայացրո՛ւ և բնութագրի՛ր բանաստեղծության քնարական հերոսին։ 

Նա նորածին երեխա էր, որ ազատության էր տենչում։
4. Ազատության գաղափարը 21-րդ դարում։ Արտահայտի՛ր մտքերդ։ 

1. Կարդա՛ ,,Հայկ և Բել,, առասպելը։ 
2. Բնութագրի՛ր Հայկին։
3. Համեմատի՛ր Հայկի և Բելի կերպարները՝ որպես ,,ազատության,, և ,,տիրապետության,, խորհրդանիշներ։ 
4. Ներկայացրո՛ւ այս առասպելի նշանակությունը՝ հայ իքնության ձևավորման գործընթացում՝ քո մեկնաբանություններով։ 
5. Պատկերացրո՛ւ առասպելում նշված ճակատամարտի մասնակից ես, գրի՛ր նամակ ճակատամարտից առաջ կամ հետո՝ ներկայացնելով քո մտորումները տեղի ունեցող իրադարձությունների վերաբերյալ։ 

English

 English Listening Lesson on Harry Potter

Harry Potter is a boy wizard who ________ has taken over the world_______________ the world.

He is everywhere.

No one _____________ had heard of __________ Harry Potter before 1997.

That’s when J.K. Rowling published her first book.

She’s __________the creator of_____________ Harry Potter.

The first novel was called ‘Harry Potter and the Philosopher’s Stone’ and ____________ it became an ___________ amazing success.

Everyone was talking about it and Harry became an overnight phenomenon.

Six more Harry Potter books __________followed and they all became_______________ best sellers.

People ________________went crazy over _______ every new book.

My friends waited overnight outside a bookstore __________to make sure_____________ they got their copy of the latest book.

My friends are 40 years old!

Harry Potter ____________ is now a___________ global industry, with movies and merchandise of all kinds.

It’s amazing _________how big he is______________ .

CORRECT THE SPELLING

Harry Potter is a boy zwidra(wizard ) who has taken over the world. He is everywhere. No one had aerhd(heard ) of Harry Potter before 1997. That’s when J.K. Rowling published her first book. She’s the ertcoar(creator ) of Harry Potter. The first onelv(novel) was called ‘Harry Potter and the Philosopher’s Stone’ and it became an amazing susscce(success). Everyone was talking about it and Harry became an honetvigr (overnight ) phenomenon. Six more Harry Potter books followed and they all became best rlsslee(sellers). People went zcary(crazy) over every new book. My friends waited overnight outside a bookstore to make sure they got their copy of the esattl(latest ) book. My friends are 40 years old! Harry Potter is now a global rdyntuis(industry), with movies and merchandise of all kinds. It’s amazing how big he is.

UNJUMBLE THE WORDS

Harry Potter is wizard has over boy who taken a the world. He is everywhere. No one had heard of Harry Potter before 1997. That’s when J.K. Rowling published her first book. creator the She’s Potter Harry of. The first novel was called ‘Harry Potter and the Philosopher’s Stone’ and success became an it amazing. Everyone was talking about it became and an Harry overnight phenomenon. Six more Harry Potter books followed and they sellers best became all. People went crazy over every new book. My friends waited overnight outside a bookstore they got their to sure make copy of the latest book. My friends are 40 years old! Harry Potter is now a global industry, with all of merchandise and movies kinds. big how amazing It’s is he.

Harry Potter is a boy wizard who has taken over the world. He is everywhere. No one had heard of Harry Potter before 1997. That’s when J.K. Rowling published her first 
 book. She’s the creator of Harry Potter. The first novel was called ‘Harry Potter and the Philosopher’s Stone’ and it became an amazing success. Everyone was talking about it and Harry became an overnight phenomenon. Six more Harry Potter books followed and they all became best sellers. People went crazy over every new book. My friends waited overnight outside a bookstore to make sure they got their copy of the latest book. My friends are 40 years old! Harry Potter is now a global industry, with movies and merchandise of all kinds. It’s amazing how big he is

Պատմություն

Բայազետի հերոսական պաշտպանությունը և անհատի դերը այդ պաշտպանության ժամանակ

1877 թվականի ռուս-թուրքական պատերազմի ընթացքում կար երկու հիմնական ճակատ՝ Կովկասյան և Բալկանյան։ Կովկասյան ճակատում հիմնական ուժ 52 հազարանոց բանակն էր՝ գեներալ Միխայիլ Լոռիս-Մելիքովի հրամանատարությամբ։ 1877թ․ ապրիլի 15-ին Երևանյան ջոկատը հարձակվեց Բայազետի վրա և 3 օր անց մտավ քաղաք և քաղաքում թողնելով փոքր զորք։1877թ․ հունիսին թուրքերը շրջապատում են Բայազետի բերդը, սակայն հայ կամավորի օգնությամբ այնտեղ մնացած մարդիկ կարողանում են դրսից օգնություն ստանալ։  

Այսպիսի իրավիճակներում ամեն մեկի դերը կարևոր է, ամեն մեկի կշռադատությունը և քջությունը։ Այնպիսի իրավիճակում, որտեղ չկան տարրական պայմաններ՝ հաց և ջուր, մարդիկ պետք է համախմբված լինեն։ Կարևոր է ամեն անհատի պատրաստակամությունը իրեն վտանգի մեջ դնելու մնացածի համար։ Հաճախ մենք մտածում ենք, որ միայն մենք չենք կարող ինչ-որ զգալի փոփոխություն անել, սակայն որոշ դեպքերում ամբողջ հույսը անհատների վրա է, ովքեր իրենց մի քաջ քայլով կարող են հազարավոր կյանքեր փրկել։ Րաֆֆու խենթը ստեղծագործության հերոց Վարդանը հիանալի օրինակ է՝ նա համարձակ մարդ էր ով կարծում էր, որ մահանալուց պետք է պատվով մահանալ, նա քննադատում էր մարդկանց որքեր չէին ընդդիմանում երբ իրենց սպանում էին այդ պատճառով ոմանք նրան անգութ էին համարում, իսկ երբ պահը հասավ իրական քաջաությանը նա առաջինն էր որ ցանկացավ նամակը հասցնել Տեր-Ղուկասովին (Արշակ Տեր-Ղուկասով՝ Երևանյան ջոկատի գեներալ)։ Իսկ իրական կյանքում լուրը հասցնում է հայ կամավորական Սամսոն Տեր-Պողոսյանն իր հնարամտության և քաջության շնորհիվ։  

Այս ամենից հետևում է, որ բոլորս անկախ տարիքից, սեռից և այլ բաներից կարող են մեծ դեր ունենալ։ Կարևոր է, ամեն մեկը հասկանա իր չվախենա այդ պատասխանատվությունը իր վրա վերցնելուց։ 

գրականություն

Երբ արվեստը դառնում է փախուստ

Արվեստը հիանալի բան է: Այն օգնում է մարդկանց արտահայտել իրենց զգացմունքները, բացահայտել իրենց ներաշխարհը և կիսվել դրանցով աշխարհի հետ։ Սակայն պատահում է այնպես, որ մարդիկ տարվում են իրենց ներաշխարհով և մոռանում դառը իրականության գոյության մասին։ Այդ պատճառով մարդիկ սկսում են առանձնանալ և խուսափել իրականությունից ՝ապրելով իրենց երազանքների և պատկերացումների աշխարհում։

Երազանքները և երևակայությունը իհարկե լավ բաներ են, բայց չի կարելի մոռանալ, որ մենք ապրում ենք լիովին այլ աշխարհում և չենք կարող հրաժարվել դրանից և հավերժ փախչել իրականությունից։ Իրականությունը պետք է ընդունել հենց այպես, ինչպաես կա։ Իրականությունից փախչելը հեշտ է թվում, սակայն օրերից մի օր մենք ստիպված կլինենք դեմ առ դեմ կանգնել իրականության առաջ և այդ ժամանակ փախչելու հնարավորության չենք ունենա։ Լավ օրինակ է Իսահակյանի ,,Անհաղթ խալիֆան,, ստեղծագործության հերոս Խալիֆան, ով ցանկանում էր, որ իր երկրում տիրի արվեստը և խաղաղությունը, սակայն երբ թշնամին հարձակում է կատարում, նա հրաժարվում է այդ փաստն ընդունելուց և հրամայում է, որ մարդիկ շարունակեն երգել։ Նա ապրում էր իր երկրում՝ իր երազաքների, իր ստեղծած անթերի աշխարհում, և երբ նրա աշխարհը սկսում է քանդվել, նա շարունակում է փախչել մինչև այն պահը, երբ պետք էր դեմ առ դեմ կանգնել իրականությանը, որից նա այդքան ուժգին խուսափում էր։ Երբ հասնում է այն պահը, երբ թշնամին մտնում է քաղաք, նա լիովին անպատրաստ է լինում՝ փորձելով նորից փախչել իրականությունից, մարդկանց հրամայելով, որ երգեն, և այդպես միչև վերջ էլ նա չընդունեց իրականությունը։

Երազաքները և արվեստը պետք չէ օգտագործել որպես գործիք իրականությունից փախչելու համար, իսկ իրականությունը կա, և մենք ապրում ենք նրանում՝ անկախ մեր կամքից։ Այն պետք է սիրել, փնտրել լավագույնը դրա մեջ և հաճույք ստանալ ամեն վայրկյանից։

Հայոց լեզու

Բայ

  1.  Առանձնացրո՛ւ դիմավոր և անդեմ ձևերով գրված բառերը։ 

Գրած, երգող, երազում եմ, եղել է, համբերենք, կխոսեմ, մտածել, հուզվելիս, երգում էինք, խաղա, վերցրո՛ւ, ընտրել, հասած, լողացող, վերցրել էինք։ 

  1. Յուրաքանչյուրի դիմաց գրի՛ր, թե որ դերբայն է։ 

Պարտված-Հարակատար

Խմել-Անորոշ

քանդակել-Անորոշ

գրելու-Անորոշ

կռվող Ենթակայական

հաղթող Ենթակայական

մտածող-Ենթակայական

ընտրող-Ենթակայական

աղացած-Հարակատար

քնած-Հարակատար

թափված-Հարակատար

կարդալիս-Համակատար

աշխատելիս-Համակատար

վազելիս-Համակատար

  1. Գրել բայը խոնարհիր անկատար ներկա և անցյալ ժամանակաձևերով։ 

    Գրեմ — գրում եմ , գրում էի
    Գրես — գրում ես, գրում էիր
    Գրի — գրում է, գրում էր
    Գրենք — գրում ենք, գրում էինք
    Գրեք — գրում եք, գրում էիք
    Գրեն — գրում են , գրում էին

  2. Գրի՛ր և թվարկի՛ր բայի եղանակները։ 
    Սահմանական
    Ըղձական
    Ենթադրական
    Հարկադրական
    Հրամայական
  3. Մտածել բայը խոնարհի՛ր վաղակատար ներկա և անցյալ ժամանակաձևերով։ 

    Մտածել եմ, մտածել էի:
  4. Նստել բայը խոնարհի՛ր ապակատար ներկա և անցյալ ժամանակաձևերով։ 

    Նստելու եմ, նստելու էի:
  5. Գրեցի, գրեցիր, գրեց ․ ո՞ր ժամանակաձևով է խոնարհված բառը, ինքդ կազմի՛ր տվյալ բայի հոգնակի թիվը։ 


  6. Տրված բայերը դարձրո՛ւ ենթադրական և հարկադրական եղանակով։ Ի՞նչ փոխեցիր։ 

Գրեմ , գրես գրի, գրենք, գրեք, գրեն։

Կարդայի, կարդայիր, կարդար, կարդայինք, կարդայիք, կարդային։ 

  1. Կազմի՛ր տրված բայերի հրամայական եղանակը՝ նշելով այս եղանակի առանձնահատկությունները։ 

Մտածել, խոսել, վազել, կարդալ, գրել, նստել, երգել, մաքրել, զգուշանալ։ 

  1. Կազմի՛ր ուտել բայի հարակատար դերբայը։

Սովորի՛ր անկանոն բայերը՝ ասել, ուտել, զարկել, բացել, բերել, գալ, լալ, տալ, անել, դնել, տանել, առնել, ելնել, տեսնել, թողնել, լինել, 

Անկանոն և պակասավոր բայեր՝ դառնալ, վեր կենալ, լվանալ, լվալ, հուսալ, ցանկալ, կենալ, եմ, գիտեմ, ունեմ, արժեմ, կամ։