գրականություն

Իվան Իլին. Սուրբծննդյան նամակ

Սա եղել է մի քանի տարի առաջ։ Բոլորը պատրաստվում էին տոնել Սուրբ Ծնունդը, տոնածառ ու նվերներ  էին պատրաստում։ Եվ ես մենակ էի օտար երկրում, ոչ ընտանիք, ոչ ընկեր, և ինձ թվում էր, թե ես լքված ու  մոռացված եմ բոլոր մարդկանց կողմից: Շուրջս դատարկություն էր, ու սեր չկար՝ հեռավոր քաղաք, անծանոթ մարդիկ, քար սրտեր։ Եվ այսպես, հոգեվարքի ու հուսահատության մեջ ես հիշեցի հին նամակների մի կապոց, որը կարողացել էի  փրկել մեր սև օրերի բոլոր փորձություններով անցնելիս։ Ես այն հանեցի իմ ճամպրուկից  և նրա միջից գտա այս նամակը։
Դա իմ հանգուցյալ մոր նամակն էր՝ գրված 27 տարի առաջ: Ի՜նչ երջանկություն է, որ ես հիշեցի նամակի մասին:

«Ի ՛մ թանկագին զավակ, Նիկոլենկա. Դու ինձ բողոքում ես քո մենակությունից,  եթե դու  իմանայիր, թե որքան տխուր ու ցավալի են քո խոսքերն  ինձ համար։ Ի՜նչ ուրախությամբ կգայի քեզ համոզելու, որ դու մենակ չես և չես կարող մենակ լինել։ Բայց դու գիտես՝ ես չեմ կարող հեռանալ հայրիկից, նա շատ է տառապում, և ամեն րոպե կարող է ունենալ խնամքի կարիք: Իսկ դու պետք է  պատրաստվես  քննություններին և  համալսարանն ավարտես: Դե, թույլ տուր գոնե պատմեմ, թե ինչու ես երբեք միայնակություն  չեմ զգում։
Գիտե՞ս, արդյոք, որ  մարդը միայնակ է այն ժամանակ,  երբ ոչ մեկին չի սիրում, որովհետև սերը նման է թելի, որը մեզ կապում է սիրելի մարդու  հետ: Նույն ձևով էլ  մենք   ծաղկեփունջ ենք պատրաստում: Մարդիկ ծաղիկներ են, իսկ ծաղկեփնջի ծաղիկները միայնակ չեն կարող լինել: Եվ հենց ծաղիկը  ծաղկում է  և սկսում անուշ բուրել,, այգեպանը այն դնում է  ծաղկեփնջի մեջ::

Продолжить чтение «Իվան Իլին. Սուրբծննդյան նամակ»
Պատմություն

Խաչվող հասկացություն՝ զարգացում Ինչո՞ւ էր  կարևորվում  կրթության զարգացումը։ Ի՞նչ դեր էր վերապահվում կրթությանը   տարբեր ժամանակաշրջաններում հասարակության զարգացման գործում։ Քո կարծիքով ինչպիսի՞ն  պիտի լինի ապագայի դպրոցը։

Մարդկանց անգրագիտությունը լուրջ խնդիր է եղել պատմության ընթացքում։ Անտեղյակ մարդկանց ավելի հեշտ է կառավարելը ,քան գրագետ և բանիմաց մերդկանց,այդ պատճառով ,իշխանական պաշտոններում գտնվող մարդիկ չէին անհանգստանում այդ հարցի համար, սակայն ,երբ եկավ ժողովրդավարության ժամանակաշրջանը ,անգրագիտությունը դարձավ խնդիր։

Հետևաբար կարող եմ ասել, որ Ժողովրդավարությունը ,հաջողությունը անհնար բան է, երբ մարդիկ անգրագետ են։ Ժողովրդավարության ժամանակ ,կարելի է ասել ,մարդիկ են իշխանությունը և ինչպես երկրի ճակատագիրը անկիրթ արքային, այնպես էլ այն անկիրթ հասարակությանը վստահելը անպատասխանատու է և բերելու է վատ հետևանքների։ Հին ժամանակներում հենց այդ պատճառով էր այդքան կարևորվում իշխանական խավի կրթությունը։ Խոհրդային իշխանությունը բերեց ժողովրդավարություն և անգրագիտությունը դարձավ խնդիր։ 1897 թվականին Հայաստանի բնակչության 9,2 տոկոսն էր գրագետ ,իսկ 1939 թվականին, մեծ ջանքերի՝ դպրոցների բացման արդյունքում հնարավոր եղավ հասնել 83,9 տոկոս գրագիտության։ Սակայն մի կածիքով գրագիտությունը հարցի մի կողմն է։Մարդը պետք կարողանա իր գիտելիքները նաև գործնականում կիրառել։ Գիտելիքը զենք է, որը օգնում է մեզ կյանքի դժվարությունների դեմ պայքարելիս, սական պարզապես զենք ունենալը չի կարող օգնել,պետք է նաև կարողանալ կիրառել այդ զենքը։ Րաֆֆու <<Խենթը>> ստեղծագործության մեջ նկարագրվում է դպրոց ,որտեղ կար ագարակ, որտեղ երեխաները իրենց գրքից սովորած տաղեկատվությունը օգտագործելով ,աճեցնում էին զանազան բույսեր։ Իմ կարծիքով սա հիանալի օրինակ է ,թե ինչպես պետք է դպրոցը աշխատի։ Ժողովրդավարության համար սա չափազանց կարևոր է այն պատճառով, որ ժամանակակից ժողովրդավար երկրներում մարդկանց տալիս են տեղեկատվություն և չեն սովորեցնում ,թե ինչպես օգտվել դրանից։ Ադ պատճառով շատ իմ հասակակիցների մոտ առաջանում է տպավորություն ,թե դպրոցում սովորածը իրականության հետ կապ չունի և իրական կյանքում պետք չի գալու։ Րաֆֆու <<Խենթը>> ստեղծագործության մեջ ևս մեկ հատված կա ,որին կցանկանայի անրադառնալ. գլխավոր հերոսը դպրոցի մասին խոսելիս նկատառում է անում, որ <<Ահա այսպիսի դպրոցը կպատրաստե լավ երկրագործ և լավ զինվոր>>։ Ռազմական հարցում այս թեման մեկ ուրիշ կարգի կարևորություն ունի։ Մենք խոսում ենք զենքերի և պաշպանության մասին արտակարգ իրավիճակներում, որպես փոխաբերություն, պատերազմի դաշտում այդ ամենը իրական է։ Այս ամենից հետևում է, որ գիտելիքին տիրապետելը և այդ գիտելիքը օգտագործելու կարողությունը առաջնահերթ են պատերազմում։ Այդ պատճառով ժողովրդավար երկրները հիմնականում ռազմապես ավելի ուժեղ են լինում։

Այսպիսով ժողովրդավարության և ընդհանուր մադու կյանքի որրակի համար կրթությությունը ամենակարևոր բանն է։ Հաճախ մենք չենք կարևորում մեր գիտելիքները և նույնիսկ հրաժարվում ենք հավելյալ տեղեկատվությունից՝ մտածելով, որ այն մեզ կյանքում պետք չի գա, բայց երբ պատահում է այնպես, որ տարիներ առաջ ստացած տեղեկատվությունը մեզ պետք է գալիս ,մենք նույնիսկ չենք նկատում և պարզապես անցնում ենք առաջ, բայց չէ՞ որ առանց այդ տեղեկատվության մենք կարող էինք լուրջ խնդիրների բախվել։ Գնահատե’ք կրթությունը,շատ տեղեկատվությունը երբեք վնաս չէ ,իսկ տեղեկատվության պակասը կարող է ճակատագրական լինել։

Կենսաբանությու 9

Դաս 15(15.12.- 19.12.)

Թեստ 

1․Ի՞նչ արդյունք է տալիս մեյոզի ավարտը։
ա) Երկու դիպլոիդ բջիջ
բ) Չորս հապլոիդ(քրոմոսոմների մեկ հավաքածու) բջիջ 
գ) Մի հապլոիդ բջիջ
դ) Չորս դիպլոիդ բջիջ

2․Մեյոզի ո՞ր փուլում է տեղի ունենում  կռոսինգովը, որը ապահովում է ժառանգական տարբերակվածություն։
ա) Պրոֆազ I 
բ) Անաֆազ I
գ) Տելոֆազ II
դ) Մետաֆազ II

3․Ի՞նչ է տեղի ունենում Անաֆազ I-ում։
ա) Դուստր քրոմատիդները բաժանվում են
բ) Հոմոլոգ քրոմոսոմները) բաժանվում են 
գ) Թելոֆազում կորիզը կրկին ձևավորվում է
դ) Քրոմոսոմները վերադառնում են դիպլոիդ վիճակի

4․Մեյոզը տեղի է ունենում միայն
ա) Միտոտիկ բջիջներու
բ) Սոմատիկ բջիջներում
գ) Սերմնաբջիջ և ձվաբջիջ առաջացնող բջիջներում 
դ) Բակտերիալ բջիջներում


5․Մեյոզ II-ը ավելի շատ նման է…
ա) Միտոզին 

բ) Պրոֆազ I-ին

գ) Մետաֆազ I-ին


դ) Թելոֆազ I-ին

Հայոց լեզու

Լրացուցիչ / տնային աշխատանք 08-12.12.2025

  1. Լրացնել բաց թողած տառերը և կետադրել։ 

Մամիկոնյան նախարարը հապճեպ ու կողկանց զննեց խոսողին, և նորից բոլորը լռեցին։ Հայրապետը մտահոգ շուրջն էր նայում և կարծես զննում մերթ կրականոցը, որի մեջ հանգչում էին փայտերը, մերթ պատերի մորթիները, մերթ հատակին ճապաղած վագրենին ու բազմաստեղնյան աշտանակը, որի բոլորակ ափսեում սևացել էր ողջ գիշեր  յուղի մեջ թաթախված պատրույգը։ Որմնախորշի գրադարակից նրան էին նայում մատյանների փղոսկրյա կազմով ոսկեզոծ ու ակնազարդ։ Նայում էր հազարապետը՝ աշխույժ եռանդի ու սուր մտքի տեր այդ մարդը, և սիրտը մղկտում էր, թախիծը խեղդում էր կոկորդը։ 

Ինչ ես խորհում սթափվելով մտքերից դարձավ նա Վարդանին լինելիքը կլինի։

Վարդանը հայացքը հատակին խոնարհած մտմտում էր ասելիքը։ 

Տիարք ժամ չէ դժգոհության։ Հազկերտին պատասխանելը միայն հոգևորների գործը չէ։ 

  1. Բացատրի՛ր բառերը։ 

Հապճեպ — Շտապ, շտապողական:

հանգչել, — 1. Մարել, վառվելուց՝ այրվելուց դադարել:
2. Հանգստանալ:

ճապաղած — Տարածվել, ծավալվել, փռվել

աշտանակ — ջահակալ

բոլարկ ՞

պատրույգ — Քուղ՝ թել կամ ժապավեն, որ դնում են լապտերի՝ լամպի՝ նավթավառի ևն պատրուգակալի մեջ և վառում:

որմնախորշ —  (ճարտարապետություն) Պատի մեջ սարքած փոքրիկ խորշ՝ որպես ննջարան կամ հանդերձարանի՝ գրապահարանի՝ սպասքապահարանի տեղ:

եռանդ — Աշխուժություն

Հանրահաշիվ 9

Հանրահաշիվ

  1. Լուծե՛ք անհավասարումը․
    ա) ​  (x +  √  2 ​)  3   (x − 4)  2   
    ————————————— > 0
       (x + 6)  2   (x − 4)  2  ​

(-√2;4) ∪ (4;∞)

(x + ​ 1 /2 ​)  3   (x − 2.3)  2  
_________________  ≤ 0
x + 0.5 ​ 

x=2.3

  1. Անհավասարումը ձևափոխե՛ք այնպես, որ գծային արտադրիչներում փոփոխականների գործա կիցները լինեն դրական.

    ա) (1 − x) (x − 4)  > 0
    (-∞;1) ∪ (4;∞)


գրականություն

Հայոց սուրբ գրերի դերը մեր ինքնության պահպանման գործում

405 թվականին Մեսրոպ Մաշտոցը ստեղծեց հայոց գրերը՝ սկիզբ դնելով հայոց մշակույթի և ազգային ինքնության ձևավորման մի նոր փուլին։

Հայոց գրերը սուրբ են ,ոչ թե հենց տառերը այլ, նպատակը, որով նրանք ստեղծվել էին և որին ծառայում են ներկայումս։ Ի սկզբանե այբուբենը ստեղծվել էր Աստվածաշունչը թարգմանելու համար։ Աստվածաշնչի թարգմանության նպատակն էր հայերին քրիստոնյա դարձնելը ՝ միավորելով մարդկանց, որոնք բաժանված էին երկու գերտերությունների միջև, մեկ կրոնի տակ։ Նայելով հետ՝ պատմության մի ծավալուն մասի, հասկանում եմ, որ միգուցե հայոց գրերն էին այդ ուժը, որի շնորհիվ մենք պահպանեցինք մեր ինքնությունը որպես ազգ։

Հայոց գրերը միշտ պաշտպան են եղել մեր ինքնությանը՝ ինչպես Մ․ Գալշոյանն է ասում իր ,,Մամփրե արքան,, ստեղծագործության մեջ գրերը զինվորներ են, իսկ իրենց կառավարող արքան մարդը, ով տիրապետում է գրերին, բայց նա պարտավոր է այդ զինվորներին ծառայեցնել ճիշտ նպատակի՝ տանել ճիշտ ուղով։ Ստեղծագործության մեջ գլխավոր հերոսը՝ Մամփրեն, ութսուն տարեկանում գրել, կարդալ սովորելուց հետո իր համար շատ հնարավորություններ է բացահայտում, օրինակ նա հասկանում է, որ խոսքը այդքան արժեք չունի որքան գիրը, և գրել իմանալը նրան մտքին նոր ուժ է տալիս։ Չնայած շատ խնդիրներին, որ նա կարող էր լուծել իր նոր ուժով ,առաջին բանը, որ նա որոշեց անել դա իր ազգային ինքնության համար պայքարն էր։ Ստեղծագործության մեջ նա գրում է մի դեպքի մասին, երբ իր մակության տարիներին մի թուրք տղա, գալով իրենց գյուղ, իրեն այնպես է պահում կարծես թե ամբողջ գյուղը և մասնավորապես գյուղի աղբյուրը իրենն է, և նույնիսկ աղբյուրին թուրքական անուն է թալիս, ինչը շատ է զայրացնում հերոսին։ Մամփրեն գրում է, որ նա չի կարող պարզապես սեփականաշնորհել ամեն ինչ և իրենցից հետո այդ աղբյուրը միևնույն է հայկական։ Իմ կարծիքով այս հատվածով հեղինակը ցանկանում էր ասել, որ թուրքերը միշտ ցանկացել են ջնջել մեր ինքնությունը և սեփականաշնորհել մշակույթը, սակայն մեր գրերը կարող են պաշպանել մեզ, եթե դրանք ճիշտ օգտագործենք։ Գրերը մեզ տալիս են մեր ինքնությունը արձանագրելու հնարավորություն, այդպես մենք կարողացել ենք սերնդե սերունդ փոխանցել այն և մնալ Հայ։ Ներկայումս մեք հասկանում ենք, որ գրերը պարզապես գործիք չեն՝ դրանք սրբություն են, որոնց շնորհիվ մենք այնպիսինն ենք ,ինչպիսին կանք։

Գրերը միգուցե ստեղծվել են միայն Աստվածաշունչը թարգմանելու և Հայաստանը քրիստոնյա դարձնելու համար, իսկ հնարավոր է որ, Մաշտոցը ավելին է տեսել դրա մեջ ,սակայն փաստացիորեն այն օգնեց հաստատել ազգային ինքնություն, որի մասն ենք մեք այսօր։ Գրերը ստեղծվել են սուրբ նպատակով և ծառայում են սուրբ նպատակի մինչ օրս։

Իրավունք

Դեկտեմբերի 8-12

Թեման՝«Դեկտեմբերի 10-ը՝ Մարդու իրավունքների միջազգային օր»․
Անհրաժեշտ իրավական փաստաթղթեր՝

Առաջադրանք
Դաս-քննարկման արդյունքները լուսաբանել բլոգներում

Մենք քննարկման հիմնական թեման ԱՄՆ-ի դեսպանատան գործառութ էր։