Նարե Սուքիասյանի ուսումնական բլոգ

1. Առանձնացրու, կարդա Թադմորի ապարանքի նկարագրությունը սկզբում եւ վերջում։ Մեկնաբանիր նկարագրությունների տարբերությունները (հեղինակի բանաստեղծական մտահղացումը)։

Լուսակերտ է ապարանքը Թադմորի,
Անապատում, որպես երազ ոսկեհյուս.
Յոթն հարյուր սյունի վրա մարմարի
Սլանում է աշտարակը երկնասույզ:

Շուրջը նազուկ արմավենու պուրակներ,
Ուր երգում են հրաշք-հավքեր կարոտով,
Շատրվաններն հուրհրում են կրակներ,
Ծաղիկները պճնազարդում արծաթով:

Եվ լքել են ապարանքը սարսափից
Մանկլավիկներն ու նաժիշտներ ոսկեհեր.
Արմավներն են լուռ սոսավում թախծալից,
Եվ մարել են վառ ծաղիկներն ու ջահեր:

Շատրվաններն հեծկլտում են ու լալիս,
Եվ սյունից սյուն սարդը ոստայն է հյուսում.
Անապատի հողն է միայն այց գալիս
Եվ գահի շուրջ կաղկանձում ու փսփսում:

Պուրակները չորացել են, չքացել,
Եվ շիջել է լույս երազը սյուների.
Անապատը դեղին քղանցքն է փռել
Եվ ծածկել է ապարանքը Թադմորի…

Եվ ավազուտ շիրմի վրա մենավոր
Աշտարակն է մնում կանգուն ու վկա,
Որ իմանան վառ աստղերը հեռավոր
Էլ-Սամանի սերը հզո՛ր ու անմա՛հ:

2. Բառարանից գտիր բառերի բացատրությունը։

բամբիշ, —  Թագուհի, իշխանուհի:

մանկլավիկ, -Ազնվատոհմ երիտասարդ, որ ծառայում էր թագավորի կամ ֆեոդալի պալատում և

նաժիշտ, — Սպասավորուհի, աղախին:

ձեղուն, — Շինության ծածկը, տանիք:

սնդուս, — Ողորկ ու փայլուն երեսով գործվածք

թալկանալ, — Ուշաթափվել, նվաղել,

եբենոսյան, — Եբենոսից, եբենոսի փայտից պատրաստած:

մուշկ, — Բուրավետ յուղային նյութ, որ ստացվում է մշկայծյամի մշկագեղձերից

կնդրուկ — Մի քանի արևադարձային ծառերից ստացվող անուշահոտ խեժ

3. Ստեղծագործության վերաբերյալ գրի՛ր քո մտորումները։ 

Գեղեցիկ սղեցիկ ստեղծագրծւյւն էր՝ հաճելի էր ընթերցել

4. Գրի՛ր էսսե կամ ստեղծագործական աշխատանք վերնագրերից մեկով՝

• Սիրո և սպասման փոխհարաբերությունը Իսահակայանի ,,Հավերժական սեր,, ստեղծագործությունում, 
• Սիրո իդեալականացումը և իրականությունը, 
• Սերը չի չափվում ժամանակով, 
• Ի՞նչն է դարձնում զգացմունքը հավերժական՝ հիշողությունը, երազանքը, թե հավատը զգացումիդ հանդեպ,
• Հավերժական սերը՝ իդեա՞լ, թե՞ իրական հոգեվիճակ։

հավքեր բամբիշին նունուֆար Հանց մշտաթոր Սեպ Մանկլավիկներ և նաժիշտներ Արուսեկը անշեջ հաղթապանծ

(x + 4)² = (x + 2)² + 6²

x² + 8x + 16 = x² + 4x + 4 + 36

4x = 24

x = 6

a = 6

b = 8

S = 24

Продолжить чтение «Երկրաչափություն»

ա) x ∈ (-∞, 1) ∪ (5, +∞)

բ) x ∈ [-1, 10]

գ) x ∈ [-3, -1]

դ) x ∈ (-∞ , -2.5) ∪ (-1, +∞)

ե) x ∈ (-4, 1)

զ) x ∈ (-∞, 1) ∪ (4.5, +∞)

ա) x ∈ (-∞, -7) ∪ (1, +∞)

բ) x ∈ (-∞, 1] ∪ [3, +∞)

գ) x ∈ (-∞, -5) ∪ (1, +∞)

դ) x ∈ (-0.5, -1)

ե) x ∈ (-∞, -4] ∪ [1, +∞)

զ) x ∈ (-3.6, 0.56)

Продолжить чтение «Հանրահաշիվ»

Դո՛ւրս գրիր բայեր և որոշիր, թե որ խոնարհման են։ 

Ցատկում էի, երբ լսեցի դպրոցի զանգի ձայնը, և հիշեցի, որ դա ամենից առաջ տխրեցրեց ինձ, քանի որ գիտեի, որ ուշացել եմ: Սակայն մի ակնթարթ անց այլևս չմտահոգվեցի ուշանալուս համար, որպես արդարացում ունենալով թե՛ հասուն տանձերը, և թե՛ ցատկելու հայտնագործությունը:

2. Տրված բայերը դարձրու պատճառական.

Սովորել- սովորեցնել

քնել-նեցնել

պայծառանալ- պայծառացնել

զգալ- ագացնել

զբաղվել- զբառեցնել

դադարել- դադարեցնել

փայլել- փայլեցնել

նրբանալ- 

ծաղկել- 

3. Կետադրե՛ք ։

Միշտ էլ հետաքրքրվել եմ բնության բոլոր արարածներով և դրանցից որն էլ պատահել, է փորձել եմ մանրազնին ուսումնասիրել:

Մի օր՝ տարիներ առաջ՝ ճահճային թռչունների որսի ժամանակ, մի կրիա գտա և բերեցի տուն:

Տանը՝ պատշգամբի մի անկյունում, նրա համար ստեղծեցի մի հարմար անկյուն՝ բերելով խոտեր, ճյուղեր ու հարդ:

Ինքնամփոփ ու զգույշ են կրիաները բայց երբ համոզվում են որ իրենց որևիցե վտանգ չի սպառնում, պատյանից դուրս են հանում գլուխն ու ոտքերը և քայլում դանդաղ ու անճոռնի շարժումներ անելով:

Փոքր-ինչ ընտելանալուց հետո նույնիսկ կեր են վերցնում ձեռքիցդ:

Սակավապետ ու քչակեր կենդանիներ են դրանք, շաբաթներով կարող են ոչինչ չուտել,  բայց շատ հեշտ են դիմանում, որովհետև շարժումներ քիչ են անում և էներգիա քիչ է ծախսվում:

Ժողովրդական մի հինավուրց ավանդություն կրիայի դանդաղաշարժությունը բացատրում է նրանով որ ուր էլ լինի կրիան իր տան մեջ է ուստի չի շտապում:

Խաչբառը ստեղծել է ՝ Կարոլինա Եսայանը և Նարե Սուքիասյանը:

ԹԵՍՏ 1

1. Գենը ինչի՞ միավոր է․
ա) Քրոմոսոմի սպիտակուցային հատված
բ) Ժառանգական տեղեկատվության միավոր
գ) Միտոզի փուլ
դ) Ռիբոսոմի կառուցվածքային միավոր

---

ԹԵՍՏ 2

2. Մարդու սոմատիկ բջիջներում որք՞ան քրոմոսոմ կա:
ա) 23
բ) 24
գ) 46
դ) 48

---

ԹԵՍՏ 3

3. Ինչպե՞ս է կոչվում մարդու քրոմոսոմների ամբողջական հավաքը, դասավորված ըստ չափի և կառուցվածքի:
ա) Գենոմ
բ) Կարիոտիպ
գ) Գենոտիպ
դ) Ֆենոտիպ

---

ԹԵՍՏ 4

4. Ո՞ր տեսակի քրոմոսոմներն են որոշում անձի սեռը:
ա) Սոմատիկ քրոմոսոմներ
բ) Ավտոսոմներ
գ) Սեռական քրոմոսոմներ
դ) Միտոխոնդրիալ քրոմոսոմներ

---

ԹԵՍՏ 5

5. Գենի տարբեր ձևերը, որոնք պայմանավորում են հատկանիշների տարբեր դրսևորումներ, կոչվում են․
ա) Կարիոտիպեր
բ) Ալելներ
գ) Հոմոլոգներ
դ) Մուտագեններ

ԱՆՈՒՆՆԵՐ ԵՎ ՀԱՍԿԱՑՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ

Բացատրիր և բնութագրիր Փարիզի խորհրդաժողով • Սևրի պայմանագիր • Քառյակ միություն Սան Ռեմոյի խորհրդաժողով • Միացյալ Հայաստան • Պողոս Նուբար . Ա. Ահարոնյան • Անտանտ • Վ. Ուիլսն մանդատ • Սենատ • Կիլիկիա • Մ. Քեմալ

Փարիզի խորհրդաժողով — Միջազգային խորհրդաժողով (1919-1920), որը հրավիրվել է Առաջին աշխարհամարտում հաղթած երկրների կողմից՝ պատերազմի հետևանքները քննարկելու և աշխարհի հետպատերազմյան կարգը հաստատելու համար։

Սևրի պայմանագիր — Խաղաղության պայմանագիր, որը 1920 թվականին ստորագրվեց Անտանտի երկրների և Օսմանյան կայսրության միջև, որով պաշտոնապես ճանաչվում էր Հայաստանի Հանրապետությունը և նրան էր անցնում Արևմտյան Հայաստանի զգալի մասը։

Քառյակ միություն (Դաշինք) — Ռազմաքաղաքական դաշինք, որը Առաջին աշխարհամարտի ժամանակ միավորում էր Գերմանիան, Ավստրո-Հունգարիան, Օսմանյան կայսրությունը և Բուլղարիան։

Սան Ռեմոյի խորհրդաժողով — 1920 թվականի ապրիլին Իտալիայում տեղի ունեցած խորհրդաժողով, որի ժամանակ Անտանտի երկրները վերջնականապես հաստատեցին Սևրի պայմանագրի նախագիծը և որոշեցին Թուրքիայի տարածքների բաժանումը։

Միացյալ Հայաստան — Հայ ժողովրդի քաղաքական ծրագիրը և նպատակը, որը ենթադրում էր Հայաստանի Հանրապետության և Թուրքիային անցած Արևմտյան Հայաստանի տարածքների միավորումը։

Պողոս Նուբար — Հայ ազգային գործիչ, ով ղեկավարում էր Արևմտահայության (Օսմանյան Հայաստանի հայության) շահերը ներկայացնող Ազգային պատվիրակությունը Փարիզի խորհրդաժողովում։

Ավետիս Ահարոնյան — Հայ հասարակական-քաղաքական գործիչ, ՀՀ ղեկավարներից մեկը, ով ղեկավարել է ՀՀ պաշտոնական պատվիրակությունը Փարիզի խաղաղության կոնֆերանսում և ստորագրել Սևրի պայմանագիրը։

Անտանտ (Եռյակ Համաձայնություն) — Ռազմաքաղաքական դաշինք, որը Առաջին աշխարհամարտի ժամանակ միավորում էր Մեծ Բրիտանիան, Ֆրանսիան և Ռուսաստանը, և որը հաղթանակ տարավ Քառյակ միության նկատմամբ։

Վուդրո Վիլսոն — ԱՄՆ 28-րդ նախագահը, ով ներկայացրեց «14 կետերը» և ում կողմից վճռորոշ դատավճիռ կայացվեց Սևրի պայմանագրով Հայաստանին հատկացվելիք սահմանների վերաբերյալ։

Մանդատ — Միջազգային իրավական կարգավիճակ, որով Ազգերի Լիգան հանձնարարում էր հաղթող տերություններից մեկին ժամանակավորապես կառավարել անջատված տարածքները։

Սենատ — ԱՄՆ Կոնգրեսի վերին պալատը, որը կարևոր դերակատարում ուներ, քանի որ հենց Սենատը մերժեց ԱՄՆ-ի մանդատը Հայաստանի նկատմամբ։

Կիլիկիա — Պատմական Հայաստանի տարածք, որը գտնվում էր Միջերկրական ծովի ափին, որտեղ Առաջին աշխարհամարտից հետո կարճ ժամանակով ստեղծվեց Հայկական ազգային կենտրոնատեղի՝ ֆրանսիական մանդատի ներքո։

Մուստաֆա Քեմալ (Աթաթուրք) — Թուրքիայի Հանրապետության հիմնադիրը և նախագահը, ով ղեկավարել է թուրքական ազգային շարժումը, մերժել է Սևրի պայմանագիրը և մարտեր մղել Հայաստանի դեմ։

ՀԻՄՆԱԿԱՆ ԳԱՂԱՓԱՐՆԵՐ

ա. Ներկայացրո՛ւ: Ինչպե՞ս ընթացան Հայկա– կան հարցի քննարկումները Փարիզի խաղա– ղության վեհաժողովում:

Հայկական հարցի քննարկումները Փարիզի վեհաժողովում սկսվեցին երկու հայկական պատվիրակությունների համատեղ ելույթներով՝ ներկայացնելով Միացյալ Հայաստան ստեղծելու պահանջը։ Դաշնակիցները սկզբունքորեն ընդունեցին հայերի պահանջների արդարացիությունը, սակայն Հայաստանի մանդատի հարցը մնաց չլուծված, քանի որ ԱՄՆ-ը (Վուդրո Վիլսոն) չվերցրեց այն։ Վեհաժողովի որոշումները վերջնականապես ամրագրվեցին Սևրի պայմանագրում, որով Հայաստանը ճանաչվեց անկախ, և նրա սահմանները հանձնվեցին Վիլսոնի դատավճռին։

բ. Բացատրիր: Բացատրիր ԱՄՆ–ի դիրքորո-շումը Հայաստանի մանդատի հարցում:

ԱՄՆ նախագահ Վուդրո Վիլսոնը սկզբնապես կողմ էր Հայաստանի նկատմամբ մանդատ ստանձնելուն՝ կարծելով, որ դա անհրաժեշտ է հայ ժողովրդին Ցեղասպանությունից հետո պաշտպանելու և պետականաշինության գործում օգնելու համար։ Սակայն ԱՄՆ Սենատը, մեկուսացման քաղաքականության և մանդատի հետ կապված ֆինանսական ու ռազմական մեծ բեռի պատճառով, 1920 թվականի հունիսին մերժեց նախագահի առաջարկը։ Այս մերժումը Հայաստանի համար ունեցավ ծանր հետևանքներ, քանի որ մանդատ ստանձնող այլ մեծ տերություն չգտնվեց, ինչը թողեց Հայաստանը անպաշտպան Թուրքիայի Քեմալական շարժման առաջ։

գ. Վերլուծի՛ր: Հայաստանին վերաբերող ի՞նչ դրույթներ էր պարունակում Սևրի պայմա– նագիրը: Ինչպե՞ս էին կարգավորվելու տա– րածքային վեճերը Վրաստանի ու Ադրբեջա նի հետ՝ ըստ Սևրի պայմանագրի:

Սևրի պայմանագիրը ճանաչում էր Հայաստանը որպես անկախ պետություն (հոդված 88) և նախատեսում էր Արևմտյան Հայաստանի նախկին Օսմանյան կայսրության տարածքներից զգալի մասը միացնել ՀՀ-ին, որի սահմանազատումը հանձնվում էր ԱՄՆ նախագահ Վուդրո Վիլսոնի արբիտրաժային դատավճռին։ Պայմանագիրը չէր անդրադառնում Հայաստանի և Անդրկովկասյան հարևանների՝ Վրաստանի ու Ադրբեջանի միջև առկա տարածքային վեճերին (Ղարաբաղ, Նախիջևան, Լոռի), ենթադրելով, որ դրանք պետք է լուծվեին երեք հանրապետությունների միջև բանակցություններով։ Այսպիսով, չնայած մեծ հույսերին, պայմանագիրը թողնում էր Հայաստանի արևելյան սահմանների խնդիրը չլուծված։

ՔՆՆԱԴԱՏԱԿԱՆ ՄՏԱԾՈՂՈՒԹՅՈՒՆ

1. Ճանաչիր ազդեցությունը: Ի՞նչ ազդեցություն ունեցավ քեմալական շարժումը Հայկական հարցի լուծման վրա:

Քեմալական շարժումը, գլխավորվելով Մուստաֆա Քեմալի կողմից, ունեցավ կործանարար ազդեցություն Հայկական հարցի լուծման վրա՝ ամբողջությամբ մերժելով Սևրի պայմանագրի դրույթները։ Քեմալական զորքերը սկսեցին ռազմական գործողություններ Հայաստանի Հանրապետության դեմ (1920 թ. սեպտեմբեր), ինչը հանգեցրեց ՀՀ պարտությանը և տարածքների կորստին։ Քեմալականները դաշինք կնքեցին բոլշևիկյան Ռուսաստանի հետ, ինչն էլ թույլ տվեց նրանց չեզոքացնել Անտանտի ազդեցությունը Կովկասում և ավարտին հասցնել հայկական տարածքների բռնազավթումը։ Քեմալականների և բոլշևիկների կողմից կնքված Մոսկվայի (1921 թ.) և Կարսի (1921 թ.) պայմանագրերը դե ֆակտո չեղարկեցին Սևրի պայմանագիրը և վերջնականապես ամրագրեցին հայկական հողերի բաժանումը Թուրքիայի և Խորհրդային Միության միջև։ Արդյունքում, Հայկական հարցի լուծումը միջազգային իրավունքի շրջանակներում ձախողվեց, և Միացյալ Հայաստանի գաղափարը մնաց չիրականացված։

2. Ընդհանրացրո՛ւ: Սան Ռեմոյում բանակցություններն ի՞նչ արդյունք տվեցին:

Սան Ռեմոյի խորհրդաժողովում (1920 թ. ապրիլ) Անտանտի գերտերությունները վերջնականապես համաձայնեցրին Սևրի պայմանագրի նախագիծը, որի հիման վրա պաշտոնապես ճանաչվեց Հայաստանի Հանրապետության անկախությունը։ Խորհրդաժողովը նախատեսեց, որ Հայաստանի և Թուրքիայի միջև սահմանագծումը, որը ներառելու էր Արևմտյան Հայաստանի զգալի տարածքներ, պետք է կատարվեր ԱՄՆ նախագահ Վուդրո Վիլսոնի արբիտրաժային դատավճռով։ Սակայն այս բանակցությունները չկարողացան լուծել մանդատի հարցը, քանի որ ԱՄՆ-ը դեռ չէր տվել իր վերջնական համաձայնությունը, ինչը Հայաստանին թողեց առանց ռազմական կամ ֆինանսական հովանավորի։

3 . Գնահատիր: Ի՞նչ նշանակություն ունի Սևրի պայմանագիրը հայոց պատմության մեջ:

Սևրի պայմանագիրը հայոց պատմության մեջ ունի բացառիկ նշանակություն որպես միակ միջազգային փաստաթուղթը, որով պաշտոնապես ճանաչվում էին հայերի իրավունքները՝ անկախ պետություն ունենալու և Արևմտյան Հայաստանի զգալի տարածքների վրա իրավունք ձեռք բերելու համար։ Այն դարձավ Միացյալ Հայաստան ստեղծելու հայ ժողովրդի դարավոր ձգտումների իրավական ամրագրումը և միջազգային հույսի խորհրդանիշը։ Չնայած պայմանագիրը մնաց չիրականացված քեմալական շարժման և բոլշևիկների դաշինքի պատճառով, այն մինչ օրս հանդիսանում է Հայկական հարցի արդար լուծման և տարածքային պահանջների ներկայացման իրավական հիմքը։

• Ին՞չ նշանավոր լեռներ կան հրաբխային լեռնավահանների մարզում։
  Ջավախքի Արագածըի Գեղամա և Վարդենիսի լեռները
• Ին՞չ է սարահարթը։
  500մ-ից բարձր տարացքները
• Թվարկե՛ք ՀՀ-ում մի քանի սարահարթեր։
  Աշոցքի
• Ինչ գոգոավորությունների է բաժանվում Միջնարաքսյան գոգավորության մարզը։

Արարատյան և Նախիջևանի

• Լեռնավահանների հարևանությամբ գոյացել են առանձին հրաբխային լեռնազանգվածներ, թվարկե՛ք դրանցից երեքը։
  
  Հատիսը, Արմաղանը և Արայի լեռը։